Việt Nam thời Tam Quốc ( 179 - 280). P.1: Cơ cấu hành chính Việt Nam đương thời

I. CƠ CẤU HÀNH CHÍNH ĐƯƠNG THỜI:

về cơ cấu hành chính, thời này chia thành 2 giai đoạn: trước và sau năm 264:

1.1.( 111 BC – 264): dưới các triều Tây Hán, Đông Hán, Sĩ Nhiếp.

Sau khi thôn tính Nam Việt, nhà Hán đổi gọi là bộ Giao Chỉ, chia nước này thành tổng cộng 9 quận :

Việt Nam ngày nay:
+ quận Giao Chỉ ( Bắc bộ) - Jiaozhi
+ quận Cửu Chân ( Thanh + Nghệ + Hà) - Jiuzheng
+ quận Nhật Nam ( từ Quảng Bình - > Đà Nẵng) - Rinan

Quảng Tây ngày nay:
+ quận Uất Lâm - Yulin
+ quận Thương Ngô - Cangwu
+ quận Hợp Phố - Hepu

Quảng Đông ngày nay:
+ quận Nam Hải ( địa giới thuộc cả 2 tỉnh lưỡng Quảng bây giờ) - Nanhai


Đảo Hải Nam:
+ quận Đạm Nhĩ
+ quận Chu Nhai

Tổng trụ sở đặt ở Luy Lâu thuộc Giao châu từ năm 106 BC, làm trung tâm của các châu trong lục địa. Cầm đầu bộ là 1 thứ sử Tàu, cầm đầu mỗi quận là 1 thái thú Tàu ( tóm lại, có đúng 4 ông quan Tàu trên đất VN). Suốt thời gian đó, đã xảy ra các thay đổi sau:

- trước năm 40, nhà Hán chỉ cai trị đến cấp quận. Từ huyện trở xuống để các lạc hầu, lạc tướng tự trị, cha truyền con nối như xưa.
- Sau năm 43, đánh dẹp xong Hai Bà Trưng, nhà Hán bỏ quyền tự trị, tiến hành cai trị đến cấp huyện. Các quan huyện giờ đây là người Hán hoặc người bản xứ trung thành, nhưng không còn quyền thế tập như xưa.
- 192: Quận Nhật Nam trở thành nước Lâm Ấp độc lập
- 203: Sĩ Nhiếp nâng “ bộ Giao Chỉ” thành “ Giao châu”.

--------------------------------


1.2.( 264 – 280): Có những thay đổi sau, khá lộn xộn

- 264: nhà Đông Ngô tách các quận Uất Lâm, Thương Ngô, Nam Hải khỏi châu Giao để thành lập châu Quảng. Sau đó, 1 số quận mới được lập ra trên cơ sở chia tách các quận cũ còn lại.

Giao châu giao đoạn này:

Quảng Tây ngày nay:
+ quận Hợp Phố

Việt Nam ngày nay:

+ quận Giao Chỉ ( Bắc bộ): sau bị thu hẹp lại do việc thành lập 2 quận mới Tân Xương, Vũ Bình.

+ quận Tân Hưng/ Tân Xương ( từ 242 ~ 280 trở đi – vì không rõ năm): Khu vực Mê Linh, Sơn Tây, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái tách ra

+ quận Vũ Bình ( từ 242 ~ 280 trở đi – vì không rõ năm): các phần đất thuộc Hà Nội, Hà Nam, Hoà Bình ngày nay tách ra

+ quận Cửu Chân ( Thanh Hoá)

+ quận Cửu Đức (Nghệ An + Hà Tĩnh):
* huyện Hàm Hoan ( Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Quỳ Châu)
* huyện Cửu Đức ( Hưng Nguyên, Nam Đàn, Thanh Chương, 1 phần Đức Thọ).
* huyện Dương Thành ( Nghi Lộc, Nghi Xuân, Việt Thường)
* huyện Phù Lĩnh ( Can Lộc)
* huyện Khúc Tư ( phía nam Hà Tĩnh)
* - 280: huyện Nam Lăng ( đâu đó trong khu vực Nghi Xuân, Hương Sơn, Hương Khê, Thạch Hà). Do nhà Tấn lập ra nhờ tấn công Lâm Ấp.
* - 280: huyện Đô Giao ( đâu đó trong khu vực Nghi Xuân, Hương Sơn, Hương Khê, Thạch Hà). Do nhà Tấn lập ra nhờ tấn công Lâm Ấp.

Trụ sở đặt tại thành Long Biên. __________________